เมื่อโลกนั้นมีการหมุนเวียนเปลี่ยนผ่านอยู่เสมอ กฎระเบียบด้านภาษี ก็มีการเปลี่ยนแปลงเช่นกัน โดยในทุกวันนี้มี แนวคิดใหม่ในประเทศไทยที่คนไทยทุกคนควรติดตามและทำความเข้าใจ โดยสิ่งที่เราจะกล่าวถึงนั้นเรียกว่า “Negative Income Tax” (NIT) ถือเป็นอีกหนึ่งระบบภาษีที่ได้รับการพูดถึงอย่างกว้างขวาง

โดยมีจุดมุ่งหมายในการปรับโครงสร้างภาษีให้ยืดหยุ่น และสร้างความเป็นธรรมต่อผู้มีรายได้ ระบบนี้อาจไม่ใช่สิ่งที่ธุรกิจไทยคุ้นเคย แต่เป็นสิ่งที่ควรทำความเข้าใจเพื่อเตรียมพร้อมรับการเปลี่ยนแปลงในอนาคต เพราะว่าการเข้ามาของระบบภาษี Negative Income Tax คือจุดเริ่มต้นสำคัญที่ทั้งคนไทยที่ประกอบอาชีพทั่วไป และผู้ที่ทำกิจการต่าง ๆ ต้องปรับตัวให้ทันท่วงที

Negative Income Tax คืออะไร และเกี่ยวข้องกับภาษีอย่างไร

Negative Income Tax (NIT) คือ ระบบที่กำหนดให้ประชาชนทุกคนต้องยื่นแบบแสดงภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา แม้มีรายได้น้อยกว่าฐานที่ต้องเสียภาษี (150,000 บาทต่อปี) เพื่อให้รัฐใช้ข้อมูลรายได้จริงในการคัดกรองสิทธิ์สวัสดิการอย่างแม่นยำ ตรงเป้าหมาย หากรายได้สูงกว่าเกณฑ์จะต้องเสียภาษีตามปกติ แต่หากต่ำกว่าเกณฑ์จะไม่เสียภาษี และยังได้รับเงินช่วยเหลือจากรัฐแทน

โดยกระทรวงการคลังเตรียมใช้ระบบนี้เป็นเครื่องมือปฏิรูประบบภาษีและสวัสดิการ ลดความซ้ำซ้อนของโครงการช่วยเหลือ กว่า 20 รายการ เชื่อมฐานข้อมูลรายได้ประชาชนเข้าด้วยกัน ทั้งนี้การเชื่อมโยงข้อมูลยังครอบคลุมการทำงานร่วมกับกระทรวงสาธารณสุข เพื่อบูรณาการข้อมูลทางการเงินและข้อมูลด้านสุขภาพ ซึ่งเป็นข้อมูลหลักในการจัดสวัสดิการอย่างแม่นยำและมีประสิทธิภาพสูงสุดขณะเดียวกันยังเปิดโอกาสให้รัฐจัดเก็บภาษีจากผู้มีรายได้สูงที่ไม่เคยอยู่ในระบบมาก่อน ทำให้รายได้ภาครัฐเพิ่มขึ้นโดยไม่ต้องปรับขึ้นอัตราภาษี

สรุปแนวคิดของ Negative Income Tax (NIT)  ที่เสนอใหม่นี้ จึงทำให้ ผู้มีรายได้ต่ำกว่าระดับหนึ่งที่กฎหมายในประเทศไทยกำหนด ไม่ต้องเสียภาษี แต่จะได้รับเงินสนับสนุนจากรัฐแทน คล้ายการ “คืนภาษี” หรือการรับสวัสดิการ เพื่อสร้างแรงจูงใจให้คนไทยเริ่มปรับตัวและเข้าสู่ระบบเพิ่มมากขึ้น

กลุ่มที่เสียภาษีอยู่แล้ว: แทบไม่เปลี่ยนแปลงมากนัก แต่กระบวนการตรวจสอบรายได้จะเข้มงวดขึ้น

กลุ่มรายได้พอสมควรแต่ไม่เคยยื่นภาษี: จะถูกดึงเข้าสู่ระบบ อาจต้องเริ่มเสียภาษีหากรายได้เกินเกณฑ์ ถือเป็นผู้เสียประโยชน์

กลุ่มรายได้น้อยหรือตกหล่นจากสวัสดิการ: จะได้ประโยชน์เต็มที่ เพราะเมื่อรายได้ถูกบันทึกในระบบ รัฐสามารถจ่ายเงินช่วยเหลือได้ตรงกลุ่มมากขึ้น

ข้อมูลจากสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ระบุว่า ปี 2565 มีแรงงานในระบบ 19 ล้านคน แต่มีผู้ยื่นแบบภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเพียง 10.7 ล้านคน และมีผู้ที่อยู่ในเกณฑ์ต้องเสียภาษีเพียง 4.2 ล้านคนเท่านั้น ขณะเดียวกันมีผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐกว่า 13 ล้านคน ซึ่งบางส่วนมีรายได้เกินเกณฑ์แต่ยังคงรับสิทธิ์อยู่ ดังนั้น หากประเทศไทยมีการนำนโยบาย Negative Income Tax มาบังคับใช้จริงจะดึงคนอีกจำนวนมากเข้าสู่ระบบภาษีครั้งใหญ่

อย่างไรก็ตามยังมีคนไทยบางส่วนไม่รู้ว่าการยื่นแบบภาษี และเสียภาษีเป็นหน้าที่ตามกฎหมาย อีกทั้งยังไม่รู้ว่าการยื่นแบบภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเสียภาษีเสมอไป หรือหากมีเงินได้สุทธิไม่เกิน 150,000 บาทต่อปี จะได้รับการยกเว้นการเสียภาษี ซึ่งสัดส่วนผู้ไม่รู้กระจุกตัวอยู่ในกลุ่มผู้ที่มีรายได้น้อย หรือมีสถานะทางการเงินที่ไม่ดี จึงมีความเป็นไปได้ว่าเมื่อมีการนำนโยบายนี้มาใช้จะเปลี่ยนโฉมระบบภาษีของไทยครั้งใหญ่

เพราะการกำหนดให้ทุกคนต้องยื่นแบบภาษี ไม่เพียงแต่ทำให้รัฐมีข้อมูลรายได้ของประชาชนครบถ้วนเป็นครั้งแรก แต่ยังเป็นการขยายฐานผู้เสียภาษีโดยอัตโนมัติโดยหลักการนี้เกี่ยวข้องกับภาษีเงินได้โดยตรง และมีจุดประสงค์เพื่อสร้างความสมดุลระหว่างรายได้ของประชาชนและภาระทางการคลังของประเทศไทย อย่างไรก็ตาม ระบบ Negative Income Tax นี้ เป็นการปูทางสู่การปรับตัวก่อนปี พ.ศ. 2570 ที่ “คนไทยทุกคน” จะต้องเข้าสู่ระบบภาษีอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ระบบภาษี Negative Income Tax ทำงานอย่างไร

การทำงานของระบบ NIT อธิบายได้ง่าย ๆ คือใช้การคำนวณภาษีบนฐานรายได้ และเมื่อรายได้ของผู้เสียภาษีต่ำกว่าระดับที่กำหนด รัฐจะจ่ายเงินชดเชยคืนให้

• รายได้ต่ำกว่าระดับที่กำหนด : รัฐจ่ายเงินสนับสนุน
• รายได้เท่ากับหรือสูงกว่าระดับที่กำหนด : เสียภาษีตามอัตราก้าวหน้าของภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

โดยระบบ Negative Income Tax มีเป้าหมายเพื่อ ลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษกิจ และสร้างความคิดและแรงจูงใจให้คนทำงานต่อเนื่อง เป็นจุดเริ่มต้นเพื่อเปลี่ยนแปลงให้มีการจัดการภาษีอย่างมีประสิทธิภาพและคล่องตัวมากขึ้นโดยภาครัฐ

การใช้ระบบภาษี Negative Income Tax แล้ว

แม้ ระบบภาษี NIT จะยังไม่ใช่ระบบที่ใช้กันทั่วไป แต่มีบางประเทศที่ได้นำแนวคิดภาษีนี้ไปทดลองใช้ เช่น

• สหรัฐอเมริกา : เคยทดลองใช้ในบางรัฐช่วงทศวรรษ 1970 เพื่อสนับสนุนครัวเรือนรายได้ต่ำ
• แคนาดา : มีโครงการ “Guaranteed Income Supplement” ที่มีลักษณะคล้าย NIT
• อังกฤษ : ใช้ระบบ “Tax Credit” ที่เป็นการคืนเงินแก่ผู้มีรายได้ต่ำ

 ข้อดีของ Negative Income Tax ต่อระบบภาษี

Negative Income Tax (NIT) ถูกมองว่าเป็นการปฏิรูปภาษีที่ช่วยให้ระบบมีความยืดหยุ่นมากขึ้น โดยเฉพาะการช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อยอย่างตรงจุด และยังทำให้รัฐสามารถกระจายทรัพยากรได้ชัดเจนขึ้น แต่ในมุมของธุรกิจ หากเข้าใจหลักการนี้ ก็จะช่วยให้วางแผนการเสียภาษีได้ถูกต้อง ไม่เสียโอกาสทางการเงินโดยไม่จำเป็น โดยสามารถสังเกตผลกระทบใหญ่ ๆ ได้ดังนี้

• สร้างระบบในการจัดการภาษีอย่างเป็นรูปธรรม
  ช่วยให้ธุรกิจเข้าใจการจัดการรายได้และค่าใช้จ่ายง่ายขึ้น ลดความผิดพลาดที่อาจนำไปสู่ค่าปรับย้อนหลัง
• เอื้อให้เกิดความยุติธรรมในระบบ
  ธุรกิจที่ดำเนินการถูกต้อง จะไม่ถูกเอาเปรียบจากกลุ่มที่พยายามหลีกเลี่ยงภาษี

 ข้อควรสังเกตของระบบ Negative Income Tax

ระบบภาษี NIT มีสิ่งที่ควรพิจารณาดังนี้

• กฎเกณฑ์และวิธีการอาจซับซ้อน
  หากไม่มีการติดตามการปรับเปลี่ยนอย่างต่อเนื่อง อาจทำให้เสียสิทธิ์ที่ควรได้รับหรือถูกตีความผิดว่าพยายามหลีกเลี่ยง เนื่องด้วยความเข้มงวดที่มากยิ่งขึ้น
• ผลกระทบต่อกระแสเงินสดของธุรกิจ
  หากเข้าใจผิดว่าภาระภาษีเบาลงโดยไม่ได้ศึกษาทั้งระบบอย่างถี่ถ้วน อาจจะพบการเรียกเก็บค่าปรับภาษีย้อนหลัง ก็อาจกระทบสภาพคล่องทันที

จะเห็นได้ว่าสองข้อที่กล่าวไปมีใจความสำคัญจากคำว่า “ไม่วางแผนภาษี”
เพราะแม้ว่าระบบ NIT จะมีข้อดีหลายด้าน แต่ก็ไม่ใช่ว่าจะไม่มีความเสี่ยง ธุรกิจที่ละเลยความเข้าใจในระบบนี้ อาจเจอกับผลกระทบทางภาษีที่ไม่คาดคิด แม้จะไม่ได้ตั้งใจหลบเลี่ยง แต่การ “ไม่รู้” หรือ “ไม่วางแผนภาษี”อย่างถูกต้อง อาจทำให้เกิดความผิดพลาดที่ต้องจ่ายค่าปรับย้อนหลังราคาแพง

“การวางแผนภาษี”คือ ความตระหนักด้านภาษีที่ธุรกิจต้องเข้าใจในยุค NIT

สิ่งที่ผู้ประกอบการหลายคนพลาด คือคิดว่าตนเองไม่ได้เลี่ยงภาษี ก็ไม่น่ามีปัญหา แต่ความจริงแล้ว การไม่วางแผนภาษี อาจถือเป็นความเสี่ยงที่ใหญ่ที่สุด เพราะแม้จะไม่ได้เจตนาเลี่ยง แต่หากจัดการไม่ถูกต้อง ก็สามารถถูกเรียกเก็บย้อนหลังและเสียค่าปรับจำนวนมากได้ ซึ่งระบบ NIT นี้เองจะเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญที่ทำให้ผู้ที่วางแผนภาษีอย่างถูกต้องก็จะไม่ต้องกังวลปัญหาจาก “กรมสรรพากร” และก็จะไม่ถูกเอารัดเอาเปรียบจากผู้ที่พยายามเลี่ยงภาษี

 ภาษี NIT กับอนาคตธุรกิจไทย ทำให้ถูกต้องวันนี้ ไม่โดนค่าปรับจากสรรพากร

เมื่อระบบภาษี NIT ถูกนำมาปรับใช้ ธุรกิจไทยต้องเข้าใจให้ชัดเจนว่า “การไม่รู้ ไม่ใช่ข้ออ้าง” เพราะแม้คุณจะไม่ได้ตั้งใจหลบเลี่ยง แต่ความผิดพลาดทางเอกสาร การคำนวณที่ไม่ตรง หรือการไม่ปรับตัวให้เข้ากับกติกาใหม่ ก็เพียงพอที่จะนำไปสู่ค่าปรับและภาระทางกฎหมายได้ ดังนั้น การวางแผนและติดตามเรื่องภาษีจึงไม่ใช่แค่ “ตัวเลือก” แต่เป็น “ความจำเป็น” ของทุกธุรกิจ

การประกาศล่วงหน้า ของการนำระบบ Negative Income Tax (NIT) ของกระทรวงการคลัง เพื่อกำหนดเป้าหมายของกรมสรรพากร เตรียมตรวจสอบการจัดเก็บภาษี โดยทั่วหน้า เป็นการเตือนเพื่อให้พวกเรา “คนไทยทุกๆ คน” ต้องเตรียมความพร้อมในการยื่นแบบแสดงรายการภาษีไว้ล่วงหน้าเนื่องจากระบบการตรวจสอบของกรมสรรพากร เป็นระบบ RBA (Risk Based Audit) โดยจะนำข้อมูลเปรียบเทียบอย่างน้อย 3 ปีขึ้นไป เพื่อตรวจสอบการมีหลักแหล่งรายได้ หรือผลประกอบการที่เกิดขึ้นในปีที่แล้วมานั้นเอง หากในระบบได้ตรวจสอบไม่พบข้อมูลเปรียบเทียบของการยื่นแบบภาษีที่ผ่านมา

หรือยื่นภาษีน้อยกว่าความเป็นจริง อาจถูกจัดให้เป็นกลุ่มเสี่ยงสูงที่จะต้องได้รับหนังสือเชิญจากกรมสรรพากร ในการตรวจสอบภาษีย้อนหลัง อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้นการประกาศใช้ Negative Income Tax (NIT) จึงต้องเตรียมตัวรับมือไว้ล่วงหน้าในวันนี้ เพื่อยื่นแบบแสดงรายการภาษี และนำส่งอย่างครบถ้วน เพื่อลดความเสี่ยงต่อการโดยภาษีย้อนหลัง มีค่าปรับเงินเพิ่มที่อาจเกิดขึ้นได้ในอนาคตนั้นเอง

 AccProTax รับทำบัญชี ตรวจสอบบัญชี วางแผนภาษี ประสบการณ์กว่า 25 ปี

“สะดวก รวดเร็ว เข้าใจ ให้คำปรึกษาเชิงรุก”  คือสิ่งที่ AccProTax ให้ความสำคัญ
เพราะเราเข้าใจดีว่า “เรื่องภาษี” ไม่ใช่เรื่องเล็กที่มองข้ามได้ AccProTax จึงมุ่งเน้นการวางระบบบัญชีและภาษีที่ถูกต้อง เพื่อป้องกันปัญหาการตีความผิดพลาดและลดความเสี่ยงจากการถูกเรียกเก็บย้อนหลัง ทีมงานของเรามีประสบการณ์กว่า 25 ปี ในการให้บริการทั้งการทำบัญชี ตรวจสอบบัญชี และวางแผนภาษีอย่างรอบด้าน พร้อมคำปรึกษาที่ช่วยให้ธุรกิจเดินหน้าได้อย่างถูกต้อง

ติดต่อ AccProTax ได้เลยวันนี้

AccProTax พร้อมให้คำปรึกษาและดำเนินการจดทะเบียนแบบครบวงจร

 ฟรี! ให้คำแนะนำเบื้องต้น
 มีแพ็กเกจรายเดือน ปิดงบ รายปี
 ดูแลโดยทีมผู้เชี่ยวชาญจริง พร้อมให้บริการธุรกิจ SME ทุกประเภท

ฟรีคำปรึกษาเบื้องต้น
 ดูแลเอกสารให้ครบ จดเสร็จในไม่กี่วัน

เฟซบุ๊ก: www.facebook.com/accprotax/

 อีเมล: accprotax@gmail.com
 โทร: 02-124-3062
LineOA: @accprotax